Mensenrechteneducatie als antwoord op schooluitval in Oeganda
In Oeganda waren de scholen vanwege corona twee jaar lang gesloten. Naar schatting moesten 15 miljoen kinderen hun school onderbreken. Verwacht wordt dat bijna een derde van hen niet meer naar school zal terugkeren. Velen van hen zijn tijdens de pandemie kinderarbeid gaan verrichten om hun familie te ondersteunen.
De kinderen die het geluk hadden om weer naar school te kunnen, weten maar al te goed dat onderwijs in Oeganda in de praktijk geen recht is, maar een voorrecht, ook al is dat volgens de wet anders. Omdat ouders voortdurend onder druk staan om inkomsten te genereren voor de directe behoeften van hun gezin, ontmoedigen veel ouders hun kinderen om naar school te gaan. En, alsof dat nog niet moeilijk genoeg is, vragen vrijwel alle basisscholen schoolgeld, hoewel het basisonderwijs officieel gratis zou moeten zijn.
Artikel 26 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) van de Verenigde Naties legt vast dat onderwijs een onvervreemdbaar mensenrecht is. Fredrick Kayiira, afkomstig uit het zuidwesten van Oeganda, moest zelf zes keer zijn school onderbreken voordat hij uiteindelijk een postdoctorale graad haalde. Die ervaring bracht hem tot het inzicht dat het recht op onderwijs de sleutel is tot kennis van alle mensenrechten. Zonder onderwijs verdwijnen mensenrechten naar de achtergrond en kunnen ze makkelijk geschonden worden. Er is immers geen betere manier om die rechten te schenden dan mensen onwetend te houden van hun bestaan.
Fredrick zet zich in voor het recht op onderwijs en is oprichter van Initiative for Mtoto Wa Shule (IMS), een jongerenorganisatie zonder winstoogmerk die zich richt op het recht op onderwijs. IMS biedt innovatieve oplossingen om de hoge schooluitval in Oeganda terug te dringen. Hij heeft binnen zijn organisatie ook een Youth for Human Rights Afdeling opgericht om het bewustzijn van de UVRM te vergroten.
Zijn organisatie richt zich vooral op kwetsbare kinderen in plattelandsgemeenschappen in Oeganda. Ze organiseren seminars en workshops met als doel:
- Jongeren onderwijzen over hun fundamentele recht op onderwijs en de dertig mensenrechten.
- Leerkrachten ondersteunen zodat ze beter in staat zijn mensenrechteneducatie te geven.
- Een beweging van voorvechters van mensenrechten opbouwen door jongeren uit te rusten met de juiste handvatten.
Fredrick ziet de obstakels die hij tegenkomt als een maatstaf voor hoe groot de behoefte is aan het werk van zijn organisatie. Zijn visie is om een samenleving te creëren waarin geen enkel kind school voortijdig verlaat en waarin elke jongere de kans krijgt zijn of haar volledige potentieel te ontwikkelen. Daarom wil hij in Oeganda een beweging opbouwen van jonge voorlichters over mensenrechten, die zich sterk maken voor het recht op onderwijs.
Leerlingen en leerkrachten reageren enthousiast op Fredricks workshops over mensenrechten. Op de scholen die hij bezoekt, richt hij ook clubs voor mensenrechteneducatie op om leerkrachten, ouders en andere betrokkenen blijvend te begeleiden en mensenrechteneducatie verder onder hen te verspreiden.
Fredrick wil de activiteiten van zijn organisatie in het zuidwesten van Oeganda verder stroomlijnen en uitbreiden. Van daaruit wil hij mensenrechteneducatie verspreiden naar alle schooldistricten in Oeganda. Hoewel de pandemie de kwetsbaarheid van het onderwijs in Oeganda blootlegde en de recente politieke onrust de mensenrechtenschendingen deed toenemen, is hij ervan overtuigd dat zijn werk het tij heeft doen keren. Door de onderliggende oorzaken van de kwetsbaarheid van Oegandezen voor schendingen van mensenrechten aan te pakken, hoopt Fredrick bij te dragen aan een Oeganda waarin de burgerlijke vrijheden en politieke rechten volledig worden gerespecteerd, en dat een voortrekker en leider op het gebied van mensenrechten in Afrika wordt.
